Altijd ‘aan’? Zo maak je weer ruimte in een vol hoofd
-
Boeddhist Wim van Kessel
Over mediteren voor rust en vrede
Je hoeft niet iedere gedachte achterna
Net buiten het Friese dorp Hantum, op korte afstand van de Waddenzee, ligt Karma Deleg Chö Phel Ling. Een Tibetaans-boeddhistisch studie- en meditatiecentrum. Tussen weilanden, water en wapperende gebedsvlaggen wordt er dagelijks gereciteerd en gemediteerd. Er zijn ook lezingen, workshops en mogelijkheden voor individuele retraite. De stichting staat open voor mensen van iedere levensbeschouwelijke achtergrond die behoefte hebben aan rust of verdieping. Toch wil Wim daar meteen iets bij zeggen. Het centrum is geen plek waar je aankomt, je hoofd leeg laat maken en een paar dagen later ‘klaar’ weer naar huis gaat. Wie hier langere tijd in retraite wil of zich verder wil verdiepen in de boeddhistische beoefening, heeft vaak al ervaring met mindfulness en boeddhisme.
Heft in eigen handen
Rust is volgens Wim namelijk niet iets wat iemand anders voor je kan regelen. Je moet zelf leren kijken. “Als je ziet wat er de hele dag door in jezelf gebeurt, dan herken je de emoties. Je ziet gedachten en emoties komen en gaan”, legt hij uit. Hoe vaker je dat oefent, hoe meer ruimte er volgens hem tussen al die gedachten kan ontstaan. Dat klinkt misschien abstract. Maar eigenlijk is het behoorlijk praktisch. Een gedachte komt op. Ik moet dit nog doen. Daarachteraan: Waarom heb ik dat niet eerder gedaan? En voor je het weet zit je midden in een hele discussie met jezelf. Mindfulness begint volgens Wim bij zien dat dit gebeurt. Zonder dat iedere gedachte meteen een opdracht wordt.
We vinden nogal veel
Daar komt nog iets bij: we hebben razendsnel ergens een oordeel over. Over anderen, over een situatie en vaak genoeg over onszelf. Dat maakt een hoofd niet bepaald leger. Wim beschrijft mindfulness als leren kijken naar wat zich aandient, zonder er direct in mee te gaan. Naarmate je dat vaker doet, kan ook het oordelen minder worden. Dat betekent niet dat je nergens meer iets van mag vinden. Wel dat je niet automatisch ieder gevoel hoeft uit te vergroten. Misschien ben je moe. Misschien zit je hoofd vol. Misschien lukt iets vandaag gewoon niet. Daar hoeft niet direct een conclusie achteraan. Een zin van Wim blijft daarbij hangen. “Je moet goed zijn voor jezelf. En voor elkaar.” Simpel gezegd. Toch raakt dat in een volle week gemakkelijk uit beeld.
Waarom het thuis zo lastig kan zijn
Weten dat je rust nodig hebt en daadwerkelijk rust nemen zijn twee verschillende dingen. Thuis liggen je gewoontes overal op de loer. De laptop. De telefoon. De televisie die aangaat omdat het anders zo stil is. Tijdens ons gesprek komen Wim en ik daar ook op: hoe vanzelfsprekend het is geworden om ieder leeg moment weer op te vullen. Precies daarom kan het helpen om letterlijk afstand te nemen van je dagelijkse ritme. Niet omdat een paar dagen weg alles voor je oplost. Wim benadrukt juist dat niemand je kan voorschrijven welk pad je moet volgen. “Je moet daar zelf achter komen”, zegt hij.
Een andere omgeving kan je helpen om beter te kijken. Daar past het Waddengebied goed bij. Niet alleen omdat het hier op veel plekken stiller is. Juist omdat je buiten minder zelf bepaalt. Wind trekt aan. Het water komt en gaat. Het wordt donker. De horizon ligt voor je open. Even hoef jij het tempo niet te bepalen. Een retraite draait om die ruimte: afstand nemen van de dagelijkse drukte om te herstellen of opnieuw te kijken naar wat je nodig hebt. Wim maakt het nog eenvoudiger. Als hij buiten zit, kan dat op zichzelf al een meditatie zijn. Kijk naar de natuur en je ziet voortdurend verandering: iets komt op, iets laat weer los.
Zelf meemaken: loop rond de stoepa
Veel mensen die bij het centrum komen, lopen simpelweg een rondje om de stoepa. Er zijn gebedsmolens waar bezoekers aan kunnen draaien. In die molens bevinden zich mantra's. Wim omschrijft een mantra als een klank die je reciteert. Hij deelt dat die beoefening verbonden is met mededogen en het leren omgaan met emoties. Je hoeft niet precies te begrijpen wat achter iedere lettergreep zit om er even bij stil te staan. Loop rustig om de stoepa. Draai aan de gebedsmolens. Spreek een mantra uit als je dat wilt. En houd je aandacht eens alleen bij wat je op dat moment doet. Niet ondertussen alvast bedenken waar je hierna heen gaat. Niet je telefoon erbij pakken. Gewoon lopen. Draaien. Kijken. Een paar minuten minder ruis. Dat maakt een bezoek aan de stoepa juist zo toegankelijk: je hoeft er niet meteen iets groots van te maken. Check voor vertrek altijd even de bezoekmogelijkheden. De dagelijkse beoefening en retraites gaan er gewoon door, waardoor niet iedere ruimte altijd toegankelijk is.
Bezoek de stoepa
Tip van Wim: kijk naar je adem
Wil je de aandacht die Wim beschrijft ook thuis oefenen? Dan ligt een eerste oefening letterlijk onder je neus. Ga zitten en kijk een paar minuten naar je ademhaling. Je hoeft hem niet langzamer of dieper te maken. Alleen volgen. Waar voel je hem? Wanneer adem je in? Wanneer adem je weer uit? “Kijk alleen maar naar je adem”, zegt Wim. Voor hem is dat een eenvoudige vorm van mindfulness waar je veel mee kunt doen. Dwaal je na tien seconden af naar die afspraak van morgen of het boodschappenlijstje? Merk het op en ga terug naar je adem. Dat is geen mislukte meditatie. Dat ís de oefening. En laat eens iets uit. Een tweede stap kost nog minder techniek: vul een stil moment niet direct op. Laat tijdens een wandeling je oordopjes thuis. Zet niet automatisch de televisie aan wanneer je thuiskomt. Leg je telefoon tijdens een kop koffie buiten handbereik. Gewoon om te zien wat er gebeurt. Misschien voelt die stilte in het begin wat onwennig. Probeer dat ongemak niet meteen weg te werken. Kijk er eens naar.
-
Tips voor mindfulness
Meer oefeningen in je mail
Meer rust in je hoofd begint met kleine stappen. Wim leert je mediteren met de zevenpuntenmeditatiehouding, yogaexpert Lisa deelt oefeningen om te ontspannen en natuur- en seizoenscoach Kelly Sue helpt je jouw eigen ritme terug te vinden. Zelf aan de slag? Schrijf je in en ontvang praktische tips.
