Complexe sluizen

Categorieën

Rond 600 werd de monding van de Lauwers breder. Het begin van de vorming van de Lauwerszee, die een aantal eeuwen duurde. De dynamiek van de Waddenzee en een aantal stormvloeden veranderden de aanvankelijke geul in een zee.

Daarbij geholpen door de mens, die zout bleef winnen in het gebied waardoor de bodem daalde en het water steeds meer terrein kon winnen. Vanaf de 11de en 12de eeuw werden rond de zee dijken aangelegd en groeide zij niet verder.

Veel plannen, geen daden
Ook de afsluiting van de Lauwerszee was een kwestie van eeuwen. Al in 1611 werden hiervoor de eerste plannen gemaakt. Daarna bleef het idee af en toe oppoppen. In 1849 nam het serieuze vormen aan. Maar tot uitvoering van het plan kwam het niet. Belangrijk struikelpunt was het verschil in afwateringspeil tussen Friesland en Groningen.

In de jaren voor de Tweede Wereldoorlog probeerde de overheid afsluiting te realiseren als een van de werkgelegenheidsprojecten als antwoord op de economische crisis. Er werden verschillende plannen gemaakt, maar er werd er niet een uitgevoerd.

Deltaplan
De watersnood van 1953 - waarbij in Nederland 1836 mensen omkwamen - zorgde ervoor dat de voorstanders uiteindelijk de strijd om de afsluiting wonnen van de tegenstanders, onder wie veel Zoutkamper vissers die hun bestaan zagen bedreigd. Na de ramp van 1953 kwam er een nationaal plan om de veiligheid langs de Nederlandse kust te versterken. Vastgelegd in de Deltawet. 

Voor de Lauwerszee waren er twee opties: afsluiting en dijkverhoging. Het laatste was goedkoper en kreeg de voorkeur. Dit leidde tot massaal protest aan de Friese kant van de Lauwerszee. Een actiecomité verzamelde 135.000 handtekeningen voor afsluiting. De regering ging overstag.

Precisiewerk
In 1961 werd begonnen met de uitvoering van het plan voor een dertien kilometer lange dijk. Halverwege werd een werkeiland aangelegd: Lauwersoog. Na de opening in 1963 kon de bouw van de uitwateringssluizen beginnen. Deze bestaan uit twaalf betonnen buizen met een doorsnee van tien meter.

De schutsluis volgde in 1967, waarna aan de eigenlijke dijk werd begonnen. De Groningers bouwden het Groninger gedeelte, de Friezen het Friese. Tussen beide dijken bleef een gat open van 900 meter. Dit werd in 1969 gedicht met zogenaamde caissons; enorme betonnen bakken die tot zinken worden gebracht. Een precisiewerkje, ondanks de omvang van de bakken.

Open sluizen
Het nieuwe brakke natuurgebied dat rond het Lauwersmeer ontstond, heeft grote natuurwaarden. Maar voor trekvissen was de dijk tussen Groningen en Friesland slecht nieuws. Het project Vissen voor Verbinding moet hierin verbetering brengen. Tot die tijd zet waterschap Noorderzijlvest de Cleveringsluizen ’s nachts langer open zodat ook de zwakkere zwemmers onder de trekvissen de zoete binnenwateren kunnen bereiken.

Beleef dit verhaal met deze route:

Bekijk ook:

Watererfgoed

Lees hier meer over Watererfgoed

Waddenkust Groningen

Lees hier meer over Waddenkust Groningen