Polderen met Banck

Monniken wierpen er al dijken op, John Eric Banck maakte het af. Met een nieuwe zeedijk ontstonden op Schiermonnikoog de Banckspolder en nieuwe mogelijkheden. Op de favoriete plek van John Eric Banck staat als aandenken een stenen bankje: de Bank van Banck. Vanuit hier heb je mooi uitzicht over de groene weilanden in de polder, maar kijk je naar de andere kant dan kijk je over het wad.


Leestijd: ongeveer 5 minuten

Zeevaartschool

Op Schiermonnikoog is alle ruimte voor natuur. Bijna alle ruimte; ten zuiden van het dorp ligt de Banckspolder. De kans is groot dat hij je nooit is opgevallen. Meestal is het dorp het eerste doel als je op het eiland aankomt en dan ben je er al voorbij. Voor boeren is de polder wel van belang. De aanleg betekende een welkome verbetering in hun leefomstandigheden. Waar de monniken van klooster Klaarkamp ooit al begonnen waren met de bedijking, legde John Eric Banck in 1860 nog een dijk. Daarmee ontstond de polder die zijn naam kreeg. De rijke Haagse jurist was een van de vele eigenaren die het eiland heeft gekend. Banck kocht Schiermonnikoog in 1858 en verkocht het weer in 1893. In die tussentijd zat hij vol plannen.

Zo kwam er een zeevaartschool en bracht hij het toerisme op gang. Hij liet een paviljoen bouwen, kocht een schip dat ’s zomers badgasten van Groningen naar Schiermonnikoog voer, stelde een lijst op met kamers die geschikt waren voor verhuur en vond investeerders voor een luxe badhotel. In het landschap liet Banck zijn sporen achter met helmgras tegen zandverstuivingen en met de nieuwe zeedijk. Die moest het eiland tegen de zee beschermen.

Gedicht

De achterliggende kwelder werd na een poosje goede landbouwgrond. De boeren in het gebied waren er blij mee. Het zorgde wel voor enige tweespalt tussen de polderboeren en de dorpsboeren. Die moesten het nog steeds met de schrale grond in de duinen en de kwelders stellen. Hoe dan ook werd Banck gewaardeerd. Zijn favoriete plek op de zeedijk was op de hoek van de polder. Daar staat als aandenken een stenen bankje: de Bank van Banck. Als extra eerbetoon bevat het een gedicht van de eilander dichter Lammert Wiersma.

Oan wylen mr. J.E. Banck:
Moai sorch heste ieuwr it eilaun wôke,
fole segen heste ús brocht.
Sò is hier dyn bank ferriizen,
as blyk fan in tankber nooigeslacht.

Taalroute

Het is een van de negen gedichten van de Taalroute, allemaal in de eigen taal die nog maar een paar mensen op Schiermonnikoog spreken. Banck had het vast prachtig gevonden. Behalve juridische geschriften schreef hij gedichten, onder meer over Schiermonnikoog. Rust even lekker uit op de Bank van Banck na een wandeling over de dijk. Je hebt er een mooi uitzicht over de groene weilanden in de polder. Aan de andere kant kijk je uit over het wad. Met eb ligt voor de wal een flink stuk droog en in de zomer kleurt bloeiend lamsoor grote delen van de kwelder paars.

Je ziet er ook de Westerplas, naast de polder. Nadat in 1964 de Westerkwelder werd afgesloten, ontstond hier deze grote zoetwaterplas. Een gewilde plek voor vogels, en voor Schiermonnikoog de belangrijkste bron voor drinkwater. Dat komt deels uit de Banckspolder; overtollig regenwater wordt niet meer afgevoerd naar zee, maar naar de Westerplas gepompt. Die ingreep past prima bij de huidige plannen van de zeven overgebleven boeren in de polder. Ze hebben zich verenigd om de landbouw op Schiermonnikoog in een keer te verduurzamen en biodivers te maken. Een mooie stap voor een mooi landschap.

Route: Bijna alles van Schier

De Banckspolder, bos, rietlanden, een heel breed strand, duinen, kronkelige paadjes, de vuurtoren en het schilderachtige dorpje.

Afstand: 15 kilometer | Duur: 3 uren en 30 minuten

Bekijk de route!

Meer ontdekken? - De leukste locaties op Schiermonnikoog

Verder lezen? - Ontdek ook deze verhalen over Ode aan het Landschap